Vị thuốc từ măng cụt

Cây măng cụt còn gọi là sơn trúc, tên khoa học Garcinia mangostana L., thuộc họ bứa (Clusiaceae), được nhập trồng nhiều nơi ở vùng Nam Á và Đông Nam Á như: Ấn Độ, Sri Lanka, Việt Nam, Thái Lan…

Quả măng cụt (sơn trúc tử) là loại quả nhiệt đới có hương vị thơm ngon, rất được ưa chuộng trên thế giới. Theo phân tích, trong 100g phần ăn được của quả măng cụt có chứa các thành phần sau: protein 0,7g; lipid 0,8g; glucid 18,6g; các chất khoáng: Ca 18mg, P 11mg, Fe 0,3mg. Các vitamin: vitamin B1 0,06mg, vitamin B2 0,01mg, vitamin C 2mg. Cung cấp 76 calo.

Ngoài hương vị thơm ngon, măng cụt còn là một dược liệu vô cùng quý giá. Có rất nhiều chế phẩm được bào chế từ cơm trái măng cụt.




Người ta tìm thấy trong cơm trái măng cụt có chứa hoạt chất polyphenol là xanthon, được ghi nhận có những tác dụng như sau :

- Là hoạt chất có tác dụng chống ôxy hóa, giúp làm chậm quá trình lão hóa của cơ thể.

- Kháng nấm: xanthon có đặc tính kháng nấm và kháng vi khuẩn, bao gồm cả những vi khuẩn có khả năng chống kháng sinh.

- Kích thích hệ thống miễn dịch cơ thể, kháng dị ứng, nhất là những dị ứng xảy ra trong ruột.

- Có tác dụng làm giảm cholesterol xấu trong cơ thể, nên rất có ích cho những người muốn giảm cân.

- Có tác dụng bảo vệ tế bào gan.

- Có tác dụng ức chế những tế bào ung bướu, nên có ích trong việc chống ung thư.

- Giúp giảm đau, được dùng để điều trị những chứng đau, viêm sưng, làm hạ sốt.

- Đang được nghiên cứu để chữa trị những chứng bệnh như Parkinson và Alzheimer.

- Măng cụt được dùng trong nền y học cổ truyền của một số nước châu Á để điều trị tiêu chảy, làm mau lành vết thương, chữa trị những rối loạn về da.

Vỏ quả măng cụt rất chát, chứa từ 7 - 13% tanin, nhựa và chất đắng. Người ta sử dụng vỏ quả và vỏ cây măng cụt để làm thuốc. Vỏ quả thu thập vào mùa quả chín, sau khi đã ăn lớp áo hạt, phơi hoặc sấy khô để dùng dần. Vỏ quả măng cụt có tác dụng sát khuẩn, làm săn da, cầm tiêu chảy và kiết lỵ. Có thể lấy 8 - 10 cái vỏ quả cho vào nồi, đậy kín nắp, đun sôi với một lít nước cho đến khi nước có màu thật sẫm (còn khoảng 600ml), chia hai - ba lần uống trong ngày để trị tiêu chảy, kiết lỵ. Nếu dùng vỏ của cây măng cụt, cách làm như sau: lấy một nắm vỏ cây (khoảng 50g), đem cắt từng khoanh nhỏ, cho vào nồi đất nấu với 750ml nước, đun lửa nhỏ cho sôi từ 20 - 30 phút. Sau đó, chiết lấy nước để ấm chia làm nhiều lần uống trong ngày, mỗi lần khoảng 50 - 100ml nước. Thuốc sắc chỉ uống trong ngày, không để qua ngày sau. Có thể thêm đường cho dễ uống.

Lưu ý: chỉ dùng vỏ quả và vỏ cây khô, không dùng tươi và tránh dùng dụng cụ bằng sắt để chế biến.

- Có thể dùng bài thuốc trị tiêu chảy như sau: vỏ măng cụt khô 20g, vỏ rộp cây ổi 12g. Sắc với 750ml nước, còn 300ml, chia làm hai lần uống trong ngày.

- Nếu trị kiết kỵ thì dùng bài thuốc: vỏ măng cụt khô 20g, hạt mùi (ngò) 4g, tiểu hồi 4g (hoặc hạt thìa là 5g). Sắc uống trong ngày.

Lương y Đinh Công Bảy(PNCN)

Từ khóa bài viết: ,thuoc dong y,dong y,vi thuoc
950/48