Viêm xoang do nấm




Thủ phạm gây viêm xoang là 7 loại nấm thuộc họ Aspergillus. Bào tử nấm trú ngụ trong đất, không khí nhiều bụi và xác động thực vật. Khi con người hít phải những bào tử này, chúng sẽ bám vào hốc mũi xoang chờ cơ hội gây bệnh.

Bảy loại nấm Aspergillus gây bệnh là Aspergillus fumigatus (90% gây bệnh cho xoang), flavus, glaucus, versicolor, nidulans, niger... Nấm có thể phát triển thành khối choán đầy trong xoang, phá hủy thành xoang rồi xâm lấn vào những cơ quan lân cận như hốc mắt, sọ não. Khi nấm xâm nhập vào hốc mắt sẽ gây mờ mắt và có thể mù vĩnh viễn. Nếu xâm nhập vào nội sọ, nấm sẽ gây viêm màng não, viêm não. Khi xâm nhập vào các dây thần kinh và mạch máu, nấm sẽ gây liệt các dây thần kinh và gây chảy máu ồ ạt khiến bệnh nhân tử vong.

Những yếu tố thuận lợi cho việc nhiễm nấm:

- Vùng khí hậu nóng và ẩm ướt, nhiều bụi bặm.

- Nông dân tiếp xúc thường xuyên với ngũ cốc.

- Khi bị giảm thông khí xoang và giảm dẫn lưu của xoang như tắc lỗ thông mũi xoang do viêm xoang mạn tính, polype mũi xoang, dị vật trong mũi xoang.

- Bị suy giảm miễn dịch, mắc các bệnh về máu, điều trị bằng hóa chất, dùng thuốc ức chế miễn dịch, nhiễm HIV..., bệnh tiểu đường, dùng thuốc corticoide kéo dài, kháng sinh phổ rộng.

Biểu hiện lâm sàng của bệnh:

- Nhức đầu, nghẹt mũi, chảy mũi trong hay đục.

- Trong viêm xoang hàm thường nhức đầu vùng gò má, thái dương.

- Viêm xoang bướm gây nhức đầu thường khu trú ở vùng đỉnh, vùng chẩm lệch về bên xoang bị bệnh.

- Khịt mũi, khạc đàm có lẫn ít máu.

Xét nghiệm cận lâm sàng:

- X-quang thông thường có thể thấy xoang mờ với những ổ lắng đọng canxi. Tuy nhiên, 55% X-quang thông thường không phát hiện được hoặc nhầm với vài bệnh khác của xoang.

- CT-scan: cho hình ảnh rõ hơn phim thường. Mật độ cản quang tăng ở giữa đám mờ, đôi khi dưới dạng một khối giả u. Hình ảnh hủy xương các thành xoang hoặc các vách xương dày lên.

- Giải phẫu bệnh lý: khi mổ xoang nhìn thấy trong xoang những khối giống như dung nham núi lửa màu nâu đen, dễ vỡ hoặc giống như bùn màu xanh đen nên nghi ngờ đến nấm. Nhìn dưới kính hiển vi thấy những sợi nấm và những bào tử nấm thâm nhập trong các lớp của niêm mạc xoang.

- Xét nghiệm vi sinh: khối nghi ngờ là nấm được nuôi cấy trong môi trường thích hợp cho chúng sinh sôi nảy nở nhiều lên. Sau đó quan sát dưới kính hiển vi dựa vào hình thái của sợi nấm cũng như kích thước, màu sắc của bào tử nấm để định danh nấm.

- Huyết thanh chẩn đoán: xét nghiệm máu có thể biết được bệnh nhân có bị nhiễm nấm hay không. Có những thử nghiệm miễn dịch đặc hiệu cho nhiễm nấm Aspergillus như phản ứng kết tủa với thạch, phản ứng ngưng kết hồng cầu thụ động, thử nghiệm ELISA, miễn dịch huỳnh quang gián tiếp. Huyết thanh chẩn đoán thường âm tính trong những trường hợp bệnh nấm mũi xoang ở giai đoạn chưa xâm lấn và dương tính cao ở giai đoạn xâm lấn.

Điều trị viêm xoang do nấm:

- Lấy dị vật trong mũi xoang nếu có, giải quyết những nguyên nhân gây bít tắc xoang như cắt polyp, khối u hoặc những dị hình khác...

- Lấy khối nấm trong xoang, bơm rửa sạch lòng xoang.

- Dùng thuốc kháng nấm tùy theo giai đoạn của bệnh. Tuy nhiên thuốc kháng nấm thường gây độc cho gan nên thường phải kiểm tra chức năng gan trước khi dùng thuốc.

(Theo Sức Khỏe & Đời Sống)

202/11